Beneficjent:

Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku

Rodzaj instytucji:

Dane kontaktowe:

ul. Ołowianka 9-13 Gdańsk, pomorskie, Polska 80-751

58 320-33-58

Lista projektów:

Zbiory online:

Opis instytucji

Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku powstało z inicjatywy ludzi morza, skupionych wokół Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Morskiego. W ich wizji Muzeum Morskie miało być kompleksem portowo - muzealnym, wkomponowanym w serce starego portu gdańskiego, tworzącym zespół typowych obiektów portowych takich jak Żuraw, Spichlerze na Ołowiance, nabrzeża oraz jednostki pływające.

W 1959 roku, z inicjatywy Towarzystwa oraz pomysłu późniejszego dyrektora muzeum - dr Przemysława Smolarka, w gdańskim Dworze Artusa otwarta została wystawa pt. "Rozwój budowy statków”.  1 października 1960 roku przy gdańskim Muzeum Pomorskim powołano autonomiczny "Dział Morski", który dwa lata później przekształcił w samodzielną instytucję – Muzeum Morskie -  z siedzibą w Żurawiu. Pierwszym dyrektorem instytucji został dr Przemysław Smolarek.

Od początku istnienia Muzeum, instytucje i przedsiębiorstwa gospodarki morskiej wspierały młodą placówkę, pomagając przy urządzanych wystawach i przekazując eksponaty. Przyjmowano modele od stoczni, pamiątki z rejsów od polskich marynarzy, kupowano obrazy o tematyce morskiej. Po zabytki sięgnięto również do morza: podwodna archeologia stawała się domeną młodego Muzeum, a doskonale zakonserwowane w muzealnej pracowni zabytki zaczęły wypełniać sale ekspozycyjne.

1 października 1972 Minister Kultury i Sztuki nadał Muzeum rangę i status instytucji narodowej pod nazwą Centralne Muzeum Morskie. Wydarzenie to poprzedziło otwarcie wiosną tego samego roku Muzeum Rybołówstwa w Helu – pierwszego oddziału Muzeum Morskiego. W 1978 roku zakończyła się adaptacja „Starej Kotłowni”, budynku przylegającego do Żurawia. W 1981 roku – „Sołdek”, a rok później "Dar Pomorza" zostały mianowane oficjalnie statkami – muzeum. W 1984 roku rozpoczęło działalność Muzeum Wisły w Tczewie.

W 1989 roku udostępniono zwiedzającym sale ekspozycyjne w spichlerzach "Panna", "Miedź" i "Oliwski" na wyspie Ołowiance, gdzie od 2000 roku, po dobudowaniu kolejnych spichlerzy "Mała" i "Duża Dąbrowa", mieści się główna siedziba Narodowego Muzeum Morskiego. W 2002 w Kątach Rybackich otwarte zostało Muzeum Zalewu Wiślanego.

W kwietniu 2012 roku, po trzech latach budowy, w miejscu dawnego Składu Kolonialnego został otwarty najnowszy i najnowocześniejszy oddział Muzeum – Ośrodek Kultury Morskiej.

10 grudnia 2013 roku decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum uzyskało status Narodowego Muzeum Morskiego. Dzięki wsparciu, udzielonym z funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii oraz środków krajowych, realizowana jest kolejna ważna inwestycja w historii Narodowego Muzeum Morskiego – budowa Centrum Konserwacji Wraków Statków wraz z Magazynem Studyjnym w Tczewie. Otwarcie nowego oddziału planowane jest w marcu 2016 roku.

 

Organizatorem Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Muzeum posiada osobowość prawną i jest wpisane do Rejestru Narodowych Instytucji Kultury prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod numerem 14/92 z dnia 9 lipca 1992 r. oraz do Państwowego Rejestru Muzeów prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod nr PRM/57/99 z dnia 28 grudnia 1999 r.

Siedzibą Muzeum jest Gdańsk, terenem działania jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej oraz zagranica. W skład struktury organizacyjnej, obok siedziby głównej, wchodzą następujące oddziały: Ośrodek Kultury Morskiej (skrót: OKM), Żuraw w Gdańsku, Muzeum Rybołówstwa w Helu, Statek-Muzeum „Sołdek” w Gdańsku, Statek-Muzeum „Dar Pomorza” w Gdyni, Muzeum Wisły w Tczewie oraz Muzeum Zalewu Wiślanego w Kątach Rybackich.

W zbiorach Muzeum znajduje się 26 251 sztuk muzealiów oraz 17 022 sztuk przedmiotów wpisanych do Rejestru Pomocniczego (stan na dzień 30.09.2015 roku), wpisanych do ewidencji działów i oddziałów: Historii Wychowania Morskiego, Historii Żeglugi Śródlądowej, Oceanografii, Historii Budownictwa Okrętowego, Etnologii Morskiej, Historii Żeglugi i Handlu Morskiego, Sztuki Marynistycznej, Rozwoju Portów, Oddziału Statek-Muzeum SOŁDEK, Oddziału Statek-Muzeum DAR POMORZA, Oddziału Muzeum Rybołówstwa w Helu oraz Oddziału Muzeum Wisły w Tczewie.

Zbiory Muzeum mają charakter interdyscyplinarny, większość z nich łączy powiązanie z tematyką morską. Muzeum gromadzi w szczególności:

- zbiory z zakresu historii budownictwa okrętowego, w tym zabytkowe statki, dłubanki i łodzie, elementy konstrukcyjne statków, urządzenia i uzbrojenie okrętów, maszyny i silniki, powstałe w różnych krajach;

- modele statków i okrętów, makiety stoczni oraz narzędzia i przyrządy służące do budowy jednostek pływających;

- zbiory związane z budową, eksploatacją i obsługą portów morskich, w tym elementy urządzeń portowych i sprzętów dokerskich oraz eksponaty dotyczące latarnictwa morskiego, oznakowania torów wodnych, ratownictwa brzegowego i okrętowego;

- zbiory obrazujące życie na statku (okręcie), dzieje żeglugi i handlu morskiego, historię walk na morzu, dzieje polskiej marynarki wojennej, przedsiębiorstw i organizacji, w tym przykłady uzbrojenia (broń palna i biała) i ładunków, instrumenty nawigacyjne, urządzenia sygnalizacyjne, bandery i proporce, elementy wyposażenia kabin, sprzęty kuchenno-stołowe, rzeczy osobiste marynarzy, pamiątki po ludziach morza i pasażerach, amatorskie rękodzieło marynarzy;

- zbiory związane z historią wychowania morskiego w Polsce, w tym zabytkowe jachty, łodzie sportowe i ich elementy, modele jachtów i statków szkolnych, pamiątki po wybitnych żeglarzach;

- zbiory związane z historią żeglugi śródlądowej w Polsce, portami i przystaniami rzecznymi, w tym zbiory z zakresu szkutnictwa i budownictwa statków rzecznych, rybołówstwa oraz rzemiosła nadrzecznego;

- zbiory dotyczące dziejów geologicznych i hydrologicznych Bałtyku, okazy fauny i flory morskiej oraz urządzenia pomiarowo-techniczne do badań morza;

- dzieła sztuki polskiej i obcej w zakresie malarstwa, grafiki i rysunku, rzemiosła artystycznego i ceramiki, rzeźby i numizmatyki o tematyce morskiej;

- sprzęty rybackie dokumentujące historię rybołówstwa morskiego, życia rybaków, zwłaszcza tzw. „Starego Wybrzeża”, w tym sprzęt połowowy z kraju i z zagranicy;

- archiwalia i materiały dokumentujące i dotyczące rozwoju polskiej polityki, gospodarki, techniki, nauki i kultury morskiej oraz rzecznej, w tym akta pisane, dokumentacja projektowa, mapy i plany, fotografie i pocztówki oraz inne materiały o charakterze archiwalnym;

- zasoby cyfrowe.

 

Do najcenniejszych zabytków Muzeum należą:

1) kolekcje zabytków wydobytych z wraków statków:

- statku średniowiecznego typu holk „Miedziowiec” (np. wylewki miedzi, sztaby rud żelaza, osmund, wosk, beczki na smołę, klipy miedziane, elementy konstrukcyjne statku);

- okrętu szwedzkiego „Solen” (np. lufy dział, dozowniki prochowe, pistolety skałkowe, mieszki skórzane, monety, klipy, kule armatnie, szufle prochowe, elementy garderoby, naczynia i sztućce);

- statku angielskiego „General Carleton of Whitby” (np. dzwon okrętowy z sercem; piec żeliwny; elementy ubioru marynarskiego; grzebienie, brzytwy; uzbrojenie - działka relingowe, pistolety; narzędzia szkutnicze; naczynia, sztućce, monety);

- statku handlowego z XVIII wieku „De Jonge Seerp” (np. łyżki, butelki, kostki do gry w domino, monety, działka);

- holownika parowego „Arngast” (np. szklanki, karafki, kieliszki, butelki, talerze, przedmioty codziennego użytku);

2) rudowęglowiec s.s. SOŁDEK wraz z wyposażeniem;

3) żaglowiec DAR POMORZA wraz z wyposażeniem;

4) kolekcja tradycyjnych łodzi ludowych (np. barkas, pomeranka, żakówka, czołn łebski, dłubanka);

5) kolekcja łodzi ludów świata (np. Indian kanadyjskich, Papuasów, łodzie z Ghany, Etiopii, Wietnamu, Jawy, Nigerii, Irlandii);

6) jachty "Opty", "Dal", "Kumka IV";

7) pojazd podwodny LTS-7 „Grześ”, pojazd podwodny „Delfin 1", ROV "Koral", kompletny wóz do transportu łodzi ratowniczej;

8) Szczątki barku "Otago"

9) kolekcja obrazów marynistycznych, np: Zofii Stryjeńskiej, Mariana Mokwy, Juliana Fałata, Iwana Konstantynowicza Ajwazowskiego, Michała Gorstkina Wywiórskiego, Jacka Malczewskiego;kolekcja grafik;

10) modele statków: np. „Ofiara Abrahama”, „Nayade”, „Revenge”, “Hans Bäcker”, „Soli Deo Gloria”, „Piotr z Gdańska”; „Santa Maria”;

11) tablice pamiątkowe, stoczniowe i imienne pochodzące z różnego typu jednostek pływających;

12) przyrządy nawigacyjne.

 

Muzeum realizuje swoją misję poprzez:

- gromadzenie zbiorów w statutowo określonym zakresie, pozyskiwanych w drodze zakupów, darowizn, zapisów, depozytów oraz badań lub ekspedycji naukowych, w tym lądowych, morskich i prowadzonych w akwenach śródlądowych;

- inwentaryzowanie, katalogowanie i naukowe opracowywanie zbiorów;

- eksponowanie zbiorów w warunkach zapewniających im bezpieczeństwo oraz magazynowanie ich w sposób dostępny dla celów naukowych;

- zabezpieczenie i konserwowanie zbiorów;

- organizowanie wystaw stałych, czasowych i objazdowych w kraju i za granicą;

- prowadzenie działalności edukacyjnej, w tym organizowanie konferencji, sesji, sympozjów, seminariów, kursów, wykładów, odczytów oraz innych form działalności edukacyjnej w celu pogłębiania i upowszechniania wiedzy w zakresie dyscyplin w nim reprezentowanych;

- prowadzenie badań naukowych w zakresie historii kulturowego dziedzictwa morskiego, sztuk plastycznych i muzealnictwa oraz archeologii podwodnej i konserwacji zabytków;

- opracowywanie, publikowanie i upowszechnianie katalogów zbiorów, przewodników wystaw, wyników badań naukowych i prac archeologicznych oraz wydawnictw popularnonaukowych z zakresu swojej działalności;

- udostępnianie zbiorów do celów naukowych i edukacyjnych;

- współpracę z krajowymi i zagranicznymi muzeami, instytucjami kultury, stowarzyszeniami, instytutami naukowo-badawczymi oraz administracją rządową i samorządową.

Podsumowanie projektów digitalizacyjnych:

Biblioteczne / Muzealne 14 / Archiwalne / Audiowizualne

Liczba zdigitalizowanych obiektów:

14

Budżet:

921082,00 PLN